Çocuklukta Astım

Astım hava yolunun kronik (müzmin) yangısal (iltihabi) bozukluğu olarak tanımlanabilir.

Çocuklukta Astım

Astım hava yolunun kronik (müzmin) yangısal (iltihabi) bozukluğu olarak tanımlanabilir.

Admin
Admin
19 Nisan 2017 Çarşamba 14:43
56 Okunma
Çocuklukta Astım

Astım hava yolunun kronik (müzmin) yangısal (iltihabi) bozukluğu olarak tanımlanabilir. Bu kronik yangı, özellikle gece ve erken sabah saatlerinde yineleyen hışıltı, nefes darlığı ve öksürük ile kendini gösteren bir hava yolu duyarlılığına neden olur. Bu ataklar sırasında genelde değişken olan ve kendiliğinden ya da tedavi ile düzelen hava yolu obstrüksiyonu vardır.

Tüm toplumlara bakıldığında astım sıklığının %1 ile %18 arasında değiştiği görülür. Manisa bölgesinde yaptığımız çalışmada bu sıklığın çocukluk çağında (18 yaş altında) % 11 olduğu belirlenmiştir. Sıklığın bu kadar yüksek olması ve yedi yaşından önce başlana tedavinin hava yolu hasarını önlemesi nedeni ile astım tanısının erken konularak uygun tedavinin başlanması önem taşır. Ancak gerek toplumumuzda gerekse dışarıda çalışan doktorlarda yineleyen bronşitin yedi yaşından sonra gerileyeceği gibi bir yanlış inanç ve bilgi vardır. Bu nedenle hastaların uygun Pediatrik Alerji ve Solunum merkezlerine sevki gecikmektedir.

Astımın klinik bulguları arasında tipik olarak yineleyen hırıltı, hışıltı, öksürük, nefes darlığı, göğüste daralma hissi ile kendini gösteren ataklar yer alır. Bu bulgular özellikle ailesinde astım olan kişilerde astım tanısına yaklaştırması gereken özelliklerdir. Bu bulguların ağır kokular, sigara dumanı gibi uyarıcılar ile ya da gece artması beklenebilir. Ancak bu kadar tipik ve beklenen bulgular yanında hastalar sadece öksürük ile ya da egzersiz yaptıklarında olan öksürük ve nefes darlığı yakınması ile de başvururlar. Astım tanısında bu klinik özellikler en önemli yardımcı noktalardır.

Hastaların fizik muayenesinde bronşlardaki daralmaya bağlı sesler duyulur. Ancak yakınmalarının aktif olduğu dönemde başvurmayan hastaların muayenesi tamamen normal olabilir. Daha önce de belirtildiği gibi astım bulguları geri dönüşlüdür. Tanıda yardımcı olan bir başka tetkik solunum fonksiyon testidir. Bunun sonucunda da yine bronşlardaki daralmaya bağlı hava akımında ve soluk alıp vermedeki değişiklikler saptanabilir. Ancak hızla nefes vermeyi gerektirmesi nedeni ile bu testin küçük çocuklarda yaptırılamayacağı ve aktif yakınmaların olmadığı dönemde tamamen normal saptanabileceği unutulmamalıdır. Tedavi ile bulguların geri döndüğünün saptanması da astım tanısına yardımcıdır. Çocukluk çağında astım çoğunlukla alerjik olduğu için alerji testleri de yol gösterici olabilir.

Çocukta Astım Ne Zaman Başlar ?

Astım gelişiminde rol oynadığı kesin kanıtlanmış ve kanıtlanmamış birçok faktörden söz edilmektedir. Bunlar arasında etkisi en net belirlenmiş olan genetik yatkınlıktır. Ailesinde astım öyküsü olan çocuklarda astım riski daha yüksektir. Erkek cinsiyet de astıma yatkınlığı arttırmaktadır. Obesite (fazla kiloluluk) hava yolunun işlevlerini etkileyerek astım riskini arttırmaktadır. Çevresel risk faktörleri arasında en önde gelen alerjenlerdir. Çocukluk çağındaki astımların çoğunun alerjik olduğu düşünüldüğünde bunun önemi daha da artar. Bununla birlikte erken yaşta geçirilen bazı akciğer enfeksiyonları ve sigara maruziyetinin de dahil olduğu çevre kirliliği de astım riskini arttırmaktadır.
Astım, tanımda da belirtildiği üzere kronik yangısal bir bozukluktur. Farklı nedenler ile hava yolunda ortaya çıkan mikrobik olmayan yangı hava yolu duvarında hasarlanma, hava yolunda daralma, mukus (balgam) artışı ve hava yolunda tıkanıklığa neden olur. Bu bulgular başlangıçta kendiliğinde ya da tedavi ile tamamen geri dönüşümlü olmasına karşın zamanın ilerlemesi ile yangı ve yineleyen hasan hava yolu duvarında bazı geri dönüşümsüz değişikliklere neden olur. Bu nokta astım tedavisinin erken yaşta başlanması gereğini daha net biçimde vurgular. Yedi yaşından önce başlanan tedavi ile yineleyen atakların engellenmesi ve kronik yangının baskılanması uzun dönem hasarın ortaya çıkmasına engel olabilmektedir.

Astım Çocukta Önceden Tanınabilir mi ?

Çocuklarda astım gelişimini önceden belirleyebilecek maalesef ki kesin bir bulgu ve bilgi yoktur. Ancak risk faktörleri göz önünde tutularak kalitatif bir risk ön görüsü yapılabilir. Bu risk fakötlerinden en önemlisi

Anne-babada başta olmak üzere kan bağı olan kişilerde alerji olması
Yine anne-babada başta olmak üzere kan bağı olan kişilerde astım olması
Bebeklik egzemasına sahip olmak
Nezle ile başlayan ve sonra hırlıltıya dönen bulgular
Nezlesiz hırıltı yada bronşit teşhisi konulması

Ancak mutlaka ve mutlaka bilinmesi gereken bir şey vardır ki: ÇOCUKLAR ASLA YİNELEYEN BRONŞİT YADA ZATÜRRE BAŞLANGICI OLMAZLAR. Eğer çocuğunuza bu tür teşhisler konuluyorsa aksi kanıtlanan kadar astım düşünülmelidir.

Çocuğum Astım mı, değil mi?

Çocukların en sık çocuk doktoruna başvuru nedeni ateş yüksekliği ve öksürüktür. En sık ateş yüksekliği nedeni ise de üst solunum yolu enfeksiyonu dediğimiz nezle, grip, farenjit, bedemcik iltihabı (tonsillit) gibi hastalıklardır. Bu hastalıklarda solunum yolunun üst kısmı yani akciğerle devam eden hava yolunun başlangıcını ilgilendirmektedir.

Bu nedenledir ki çocukluk çağında en sık acil sağlık sorunu nedeni üst (burun, boğaz, gırtlak) ve alt solunum yolu (akciğer) hastalıklarıdır. Aynı zamanda sürekli sağlık sorunu nedeni de solunum yollarıdır. Örneğin alerjik rinit (tıbbi sözlükde alerjik rinit olarak geçer, halk arasında saman nezlesi, bahar nezlesi…olarak bilinir), sinüzit, yineleyen larenjit (krup) bunlardan başlıca sürekli yada yineleyen üst solunum yolu hastalığıdır. Ancak bunların hayati tehdit edici boyutu yoktur ve çocuğun sağlığını, yaşam kalitesinin az miktarda bozar. Ancak çocuklarda kronik (müzmin ve yineleyen anlamına kullanılır) öksürük ve hırıltılı (hışıltılı) nefes alma en sık ve en önemli solunum yolu şikayetidir. İşte bu yakınmalar gerçekten çok ciddi akciğer hastalıklarına işaret edebilir. Ancak alt solunum yolu dediğimiz akciğer hastalıklarına ait bazı bulgular da üst solunum yolu kaynaklı olabilir. Çünkü burun ucundan akciğerin bronşlarının sonuna kadar olan havanın geçtiği yer basit tanımıyla tek bir boru gibidir. Bu borunun bir bölgesindeki rahatsızlık diğer bölgelerini de ilgilendirir. Mesela kronik sinüziti olan bir çocukda kronik gece öksürükleri olabilir veya alerjik nezlesi olan bir çocukda boğaz arkasına akıntı ile öksürükler olabilir. Ancak alerjik saman nezlesi olan bir çocukda aynı zamanda astım ihtimali yüksektir ve bu kronik öksürük astıma da bağlı olabilir. Bu nedenle her öksürük de mutlaka akciğer hastalığına işaret etmeyebilir. Ancak bebek ve küçük yaştaki çocuklarda görülen bronşiolit ve daha sonra görülen astım da sadece kronik öksürük ile çıkabilir veya hırıltılı solunum ile karşımıza gelebilir. Bu nedenle hırıltılı nefes alıp vermesi olan bir çocuk hem üst hava yolu hem de akciğer dokusu ve bronşları açısından geniş perspektifde yaklaşım yapılarak değerlendirilmelidir.

Çocuklarda Astım Nasıl Tedavi Edilir ?

Astım tedavisinde temel ajanlar inhale (nefes yolu ile) verilen ilaçlardır.

Çocuklarda bu tedavinin uygun kullanımı başarıyı belirler.

Erişkin hastalardaki gibi derin nefes alma manevrasını yapamayacak olan çocuklara inhale tedavi verebilmek amacı ile aracı cihazlar gerekir. Bu cihazlar ya bir aerokamera ya da bir nebülizatör olabilir. Bu cihazların çocukların kullanımına uygun olması ve ilacın uygun özelliklerde verilmesini sağlaması önemlidir. Sadece cihazın ve ilacın özellikleri değil kullanım tekniğinin de uygun olması tedavinin başarısını belirgin olarak etkiler. İnhale kullandığımız ilaçların başında kortikosteroidler (kortizon türevi ilaçlar) gelir. Bu grup ilaçlar ailelerde endişe yaratabilmektedir ancak astımın tanımında da yer aldığı gibi kronik yangısal özelliği ve bu yangının hava yolunda ortaya çıkaracağı değişikliklerin engellenmesinde en önemli ajanlar inhale steroidlerdir. Hava yoluna verilmeleri nedeni ile tüm vücuda emilimleri ve yan etki oluşturmaları nadirdir. Yangının baskılanmasına yardımcı diğer ilaçlar da tedaviye eklenebilmektedir. Bununla birlikte, yakınmaları olan hastalara bronşları genişletmek ve artmış olan yangıyı baskılamak için ek tedavi uygulanması gereklidir.

Ancak ilaç tedavisi her şey değildir. Mutlaka bu tedaviye;

Koruyucu çevresel önlemler
Gerekirse alerji aşısı kullanımı
Yakın izlem eklenmelidir.

Çocuk Astımında Allerji Aşılarının Kullanımı ?

Alerjik rinitte olduğu kadar olmasa da astım da çocukda alerji aşıları başarı ile kullanılabilir. Özellikle polen, ev tozu ve mantar sporu olan astımda etkilidir. Ancak çocuğun duyarlı olduğu alerjenin seçimi, bu alerjenlerin alerji aşısında kullanılamaya uygun olup olmadığı, kombşnasyonları yapılması ve alerji aşısının uygulanması mutlaka çocuk alerji uzmanı denetimi ve sorumluluğunda yapılmalıdır.

Prof. Dr. Hasan YÜKSEL

www.cocukalerjiklinigi.com

Resim Telif hakkı: robhainer / 123RF Stok Fotoğraf

Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol