Alzheimer aileden geçer mi?

Aile bireylerimden birinde Alzheimer hastalığı var. Endişelenmeli miyim?

Alzheimer aileden geçer mi?

Aile bireylerimden birinde Alzheimer hastalığı var. Endişelenmeli miyim?

Admin
Admin
26 Mart 2017 Pazar 03:01
120 Okunma
Alzheimer aileden geçer mi?

Genler, aileden alınan bilgileri içerir ve Alzheimer hastalığı gelişme olasılığı da dahil olmak üzere sağlığımızın birçok yönünü etkiler. Hastalığa yakalanma şansınız, bazı varyant genleriniz varsa daha yüksek olabilir. Bununla birlikte, bir ebeveynin Alzheimer hastalığı geçirmesi her zaman sizinde Alzheimer hastalığı geçireceğiniz anlamına gelmez.

Genler her insanın vücudundaki kırmızı kan hücreleri hariç her hücrede bulunurlar ve doğumla  doğum ailesinden geçerler. Göz rengi ve boyu gibi özellikleri tanımlayan bilgiler taşırlar.

Genler vücudun hücrelerini sağlıklı tutmada da rol oynar. Genlerle ilgili problemler - bir gen üzerinde küçük değişiklikler olsa bile - Alzheimer hastalığı gibi hastalıklara neden olabilir.

Her insan hücresi, bir hücrenin işini yapmak için ihtiyaç duyduğu talimatları içerir. Bu talimatlar, kromozomlar adı verilen yapılara sıkı sıkıya dolanan DNA'dan oluşur. Her kromozom, genler adı verilen binlerce parçaya sahiptir. 

Genler Alzheimer hastalığına neden olur mu?

Alzheimer karmaşık bir hastalıktır. Doktorlar ve bilim adamları henüz bunun nedenini tam olarak bilmiyorlar. Ancak, bir kişinin genlerinin hastalığa yakalanma ihtimalini etkileyebileceğini biliyoruz. Bazı genlere sahip olmak Alzheimer için bir risk faktörüdür.

Risk faktörü, hastalığa yakalanma şansını arttıran bir şeydir. Örneğin sigara, kanser için bir risk faktörüdür. Yüksek tansiyon inme için bir risk faktörüdür.

Genetik risk faktörleri ise bir hastalığa yakalanma olasılığını etkileyebilecek genlerdeki değişiklikler veya farklılıklardır. Bu risk faktörleri ailelerde bazı hastalıkların ortaya çıkmasının sebebidir.

İki tip Alzheimer hastalığı vardır: geç başlangıçlı ve erken başlangıçlı. Farklı genetik risk faktörlerine sahiptirler.

Geç başlangıçlı Alzheimer hastalığı
Alzheimer hastalığının ilk belirtilerini 60'lı yaşların ortalarındayken  gösterirler. Yaş ilerledikçe geç başlangıçlı Alzheimer için risk artar.

Geç başlangıçlı Alzheimer'in sebepleri tam olarak bilinmemektedir. Büyük olasılıkla genler, yaşam biçimleri ve çevresel faktörleretkili olmaktadır.

APOE (Apolipoprotein E) olarak adlandırılan bir gen  Alzheimer hastalığı ile ilişkilendirilir. Genler birden fazla form içerebilir. APOE ɛ4 adlı bir form, geç başlangıçlı Alzheimer riskini artırır. Fakat APOE ɛ4'lü herkeste Alzheimer hastalığı gelişmez. Ayrıca, bu gen formu olmayan insanlar da bu hastalığa yakalanabilir.

Erken Başlangıçlı Alzheimer hastalığı
Erken başlangıçlı Alzheimer, hastalığın başka bir türüdür. Bu tip insanlar 30 ila 60 yaşları arasında belirtiler göstermeye başlarlar. Çok nadirdir.

Erken başlangıçlı Alzheimer hastalarının çoğunda Ailesel Alzheimer hastalığı (FAD) vardır. Bazı FAD türleri, bir veya daha fazla gende kalıcı bir değişimden kaynaklanır. Genetik değişim bir ebeveynden çocuğa geçer.

Erken başlangıçlı Alzheimer hastalığı olan bazı kişilerin FAD'ı(Ailesel Alzheimer hastalığı) yoktur. Hastalığın  nedeni bilinmez.

Down sendromu ve Alzheimer hastalığı
Down sendromlu kişilerin birçoğunda, (ancak hepsi değil), yaşlandıkça Alzheimer hastalığı gelişir. Down sendromlu insanlarda, kromozom 21 çiftinde fazladan bir kromozom ile doğarlar. Bu kromozom Alzheimer riskini artıran bir gen taşır. Bu tip Alzheimer, ebeveynlerden çocuğa geçmez.

Ailesinde alzheimer hastası olan birçok kişi kendilerin de de alzheimer hastalığı oluşacağından endişelenirler.Oysa aile  öyküsüne sahip olmak sizde de hastalığın kesinlikle ortaya çıkacağı anlamına gelmez ancak olasılık artmış demektir.

Geç başlangıçlı Alzheimer hastalığı
Ailenizde olsa bile, geç başlangıçlı Alzheimer hastalığının oluşup oluşmayacağını kimse önceden tahmin edemez. Geç başlangıçlı Alzheimer hastalığı APOE ɛ4 ile ilişkilendirilmiştir. Ancak, bu gen formuna sahip olmak her zaman kişinin hastalığı geliştireceği anlamına gelmez.

Erken Başlangıçlı Alzheimer'ler
Erken başlangıçlı Alzheimer'in en yaygın türü olan Ailevi Alzheimer hastalığı veya  FAD kalıtsaldır. Bir ebeveynin FAD için bir geni varsa, çocuğun geni miras alması olasılığı 50/50'dir. Eğer gen geçerse, çocuk genellikle -ama her zaman değil-Ailesel Alzheimer hastalığına sahip olur. Doktorlar ve bilim adamları, diğer erken başlangıçlı Alzheimer tiplerinin genetik olarak geçip geçemeyeceğini henüz bilmiyorlar.

Alzheimer hastalığı için risk altındaysam bunu nasıl bilebilirim?

Geç başlangıçlı Alzheimer hastalığı
Birinin geç başlangıçlı Alzheimer olup olmayacağını tahmin etmek için henüz bir test yoktur. Hafızadaki değişiklikler veya düşüncelerinizle ilgili diğer sorunlarınızdan endişe ediyorsanız, doktorunuzla konuşun. Bir veya daha fazla yakın akrabanın hastalığa yakalanıp yakalanmadığını ona bildirin. Doktorunuz, sağlıklı kalmanın yollarını ve hafızadaki ve düşünce değişikliklerini izleyebilir.

Erken Başlangıçlı Alzheimer hastalığı
Ailesel Alzheimer hastalığına veya FAD'a neden olan gen değişikliklerine sahip olup olmadığınızı öğrenmek için bir test mevcuttur.

Aile geçmişinizde FAD hastanız varsa, test yaptırmak konusunda doktorunuzla konuşun. Test yaptırmak sizin tercihinizdir.

Doktorunuz öncelikle bir genetik danışman ile görüşmeyi önerebilir. Bu tür danışmanlar, insanlara genetik geçiş riski hakkında bilgi verir. Ayrıca, testin yapılması ve sonraki adımda karar verme konusunda yardım ederler.
Alzheimer hastalığına yakalanma riskim varsa ne yapabilirim?

Alzheimer hastalığını önleyen veya geciktiren şu anda hiçbir ilaç veya başka bir tedavi bulunmamaktadır. Ancak, beyninizi ve bedeninizi olabildiğince sağlıklı tutmak için önlemler alabilirsiniz.

Bu adımlar şunları içerir:

  • Düzenli egzersiz.
  • Meyve ve sebzeler bakımından zengin sağlıklı bir diyet yeyin.
  • Aileniz ve arkadaşlarınızla vakit geçirin.
  • Zihninizi aktif tutun.
  • Tip 2 diyabeti kontrol altına alın.
  • Tansiyon ve kolesterolü sağlıklı seviyelerde tutun.
  • Sağlıklı olarak kilo verin.
  • Sigara içmeyi bırakın.
  • Depresyon için yardım alın.
  • Aşırı alkol içmekten kaçının.
  • Bol bol uyuyun.
  • Siz veya yakınınızdaki biri hafızanızdaki veya düşüncenizdeki değişiklikleri farkederse doktorunuzla konuşun.

Kaynak: National Institute on Aging Understanding Alzheimer's Genes: Know Your Family History

Son Güncelleme: 01.04.2017 01:07
Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol