Sindirim Sistemi Nasıl Çalışır?

Sindirim sistemi gastrointestinal sistem ile karaciğer, pankreas ve safra kesesinden oluşur.

Sindirim Sistemi Nasıl Çalışır?

Sindirim sistemi gastrointestinal sistem ile karaciğer, pankreas ve safra kesesinden oluşur.

Admin
Admin
02 Mayıs 2017 Salı 18:34
520 Okunma
Sindirim Sistemi Nasıl Çalışır?

Sindirim sistemi gastrointestinal sistem ile karaciğer, pankreas ve safra kesesinden oluşur. Gastrointestinal sistem, ağızdan anüse kadar uzanan bir dizi içi boş organdan oluşur. Bu içi boş organlar, ağız, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak rektum ve anüstür. Yiyecekler ağız içine girer ve GI yolun içi boş organları aracılığıyla anüse geçer. Karaciğer, pankreas ve safra kesesi sindirim sisteminin katı organlarıdır. Sindirim sistemi vücudun yiyecekleri sindirmesine yardımcı olur.

GI bölgedeki bakterilere, bağırsak florası gutflorası veya mikrobiyom da denir ve bu bakteriler sindirime yardımcı olurlar. Sinir ve dolaşım sistemlerinin parçaları da sindirim sürecinde rol oynar. Sinirler, hormonlar, bakteriler, kan ve sindirim sisteminin organları hep birlikte, bir kişinin her gün tükettiği gıdaları ve sıvıları sindirmede karmaşık görevi tamamlarlar.

Sindirim gıdaları vücudun enerji, hücre yenilenmesi, büyüme için kullanabileceği besin maddelerine dönüştürebilmesi için çok önemlidir. 

Yiyecekleri ve içecekleri, kanlar onları emip vücudun her yerine hücrelerine taşımadan önce daha küçük moleküllü besin maddeleri olarak değiştirilmelidir. Vücut besin maddelerini yiyecek ve içecekten karbonhidratlara, proteinlere, yağlara ve vitaminlere ayırır.

Karbonhidratlar. Karbonhidratlar pek çok gıdada bulunan şeker, nişasta ve liftir. Karbonhidratlara kimyasal yapılarına bağlı olarak basit veya kompleks karbonhidratlar adı verilir. Basit karbonhidratlar, meyveler, sebzeler, süt ve süt ürünleri gibi gıdalarda doğal olarak bulunan şekerlerin yanı sıra gıda işleme sırasında eklenen şekerleri içerir. Kompleks karbonhidratlar, tam tahıllı ekmek ve tahıllar, nişastalı sebzeler ve baklagillerde bulunan nişastalar ve liflerdir. Beslenme rehberleri günlük kalorinin % 45-65'inin karbonhidratlardan gelmesini önermektedir.

Protein. Et, yumurta ve fasulye gibi gıdalar, vücudun amino asitler olarak adlandırılan daha küçük moleküllere dönüştürdüğü büyük protein moleküllerinden oluşur. Amino asitleri ince bağırsak yoluyla kan tarafından emilir ve vücuda dağılır. Beslenme Rehberleri, toplam günlük kalorinin yüzde 10 ila 35'inin protein kaynaklı olması gerektiğini söylemektedir.

Yağlar: Yağ molekülleri vücut için zengin bir enerji kaynağıdır ve vücudun vitaminleri emmesine yardımcı olur. Mısır, kanola, zeytin, aspir, soya fasulyesi ve ayçiçeği gibi yağlar sağlıklı yağlara örnektir. Sindirim sırasında vücut yağ moleküllerini yağ asitlerine ve gliserole ayırır. Beslenme Rehberleri, toplam günlük kalorinin % 20 ila 35'inin, yağdan gelmesini önermektedir.

Vitaminler. Bilim adamları vitaminleri çözündükleri sıvı ile sınıflandırır. Suda çözünen vitaminler, tüm B vitaminleri ve C vitaminini içerir. Yağda eriyen vitaminler, A, D, E ve K vitaminlerini içerir. Her vitamin vücudun büyümesi ve sağlığında farklı bir role sahiptir. Yağda eriyen vitaminler karaciğerde ve yağlı dokularda depolanırken, suda çözünen vitaminler kolaylıkla depolanmaz ve idrarla birlikte atılır.

Sindirim nasıl olur?

Sindirim yiyeceklerin gastrointestinal yolda hareketiyle oluşur.

Sindirim ağızda çiğneyerek başlar ve ince bağırsakta sona erer. Besin gastrointestinal yolun içinden geçerken, sindirim suları ile karışır ve bu da büyük moleküllü gıdaların daha küçük moleküllere bölünmesine neden olur. Vücut daha sonra bu küçük molekülleri ince bağırsağın duvarları yoluyla kan dolaşımına göderir ve kan da bu molekülleri vücudun geri kalanına iletir. Atık sindirim ürünleri kalın bağırsaktan geçmekte ve dışkı adı verilen katı madde olarak vücudun dışına çıkmaktadır.

Aşağıdaki tablo, her bir sindirim organı tarafından gerçekleştirilen sindirim sürecini göstermektedir:

Organ Hareket Kullanılan sindirim suları Parçalanan gıdalar
Ağız Çiğneme Tükürük, salya Nişastalar
Özofagus Yutkunma Yok Yok
Mide Mide üst kasları, gıdaların içeri girmesini  sağlamak için gevşer; alt kaslar, sindirim sıvısı ile yiyecekleri karıştırır. Mide asidi Protein
İnce barsak Peristaltizm İnce bağırsak sindirim sıvısı Nişasta, protein ve karbonhidratlar
Pancreas Yok Pankreas suyu Nişasta, yağ ve protein
Karaciğer Yok Safra asitleri Yağlar

Yiyecekler, Gastrointestinal kanaldan nasıl geçer?

Gastrointestinal kanalın büyük, içi boş organlarının duvarlarında organı hareket ettiren kas tabakası bulunur. Organ duvarlarının hareketi-peristaltism olarak adlandırılır-gıda ve sıvıyı gastrointestinal kanal boyunca iter ve her organ içindeki içerikleri karıştırır. Peristaltism, kasılan ve gevşeyen kasları bir okyanus dalgası gibi hareket ettirir.

Yemek borusu (Özofagus). Çiğnenerek yutulan gıdalar ve sıvılar yemek borusu adı verilen kas tüpü yoluyla mideye doğru itilirler. Yiyecekler bir kez yutulduktan sonra artık olay istemsiz hale geçer, özofagus ve beyin kontrolü altına girer. Alt özofageal sfinkter, özofagus ile midenin birleşiminde halka benzeri bir kas olup, özofagustan mideye gıda ve sıvının geçişini kontrol eder. Gıda kapalı sfinktere yaklaştığında, kas gevşer ve yiyeceklerin mideye geçmesini sağlar.

Mide. Mide yutulan yiyecekleri ve sıvıları depolar, yiyecek ve sıvıyı ürettiği sindirim suyu ile karıştırır ve kimus adı verilern bu içeriği yavaşça ince bağırsağa boşaltır. Midenin üst bölümündeki kaslar gevşeyerek özofagustan gelen büyük miktardaki yutulan materyali içeri alır. Midenin alt kısmındaki kaslar, yiyecek ve sıvıyı sindirim suyu ile karıştırır.

İnce bağırsak. İnce bağırsak kasları gıdayı pankreas, karaciğer ve bağırsaktan gelen sindirim suları ile karıştırır ve karışımı sindirim yolunda daha ilerilere iter. Sindirilmiş besinler ince bağırsak duvarlarından kan dolaşımına emilir. Kan, besinleri vücudun geri kalanına iletir.

Kalın bağırsak. Sindirilememiş parçalar ve gastrointestinal sistemin iç yüzünden dökülmüş hücreleride içeren sindirim sürecinin atık ürünleri kalın bağırsağa itilir. Kalın bağırsak suyu ve kalan besin maddelerini emer ve  dışkıya dönüştürür. Rektum dışkıyı, bağırsak hareketi ile  vücudun dışına atana kadar depolar.

Sindirim suları yiyecekleri nasıl parçalar?

Sindirim suları, gıdayı farklı besin maddelerine dönüştüren enzimleri (vücuttaki kimyasal reaksiyonları hızlandıran maddeler) içerir.

Tükürük bezleri. Tükürük bezleri tarafından üretilen tükürük yiyecekleri nemlendirir, böylece yiyecekler özofagustan mideye daha kolay gider. Salya ayrıca  yiyeceklerdeki nişastaların parçalanmasını başlatan bir enzim içerir.

Mide yüzeyindeki bezler. Mide yüzeyindeki bezler mide asidini ve proteini sindiren bir enzim üretir.

Pankreas. Pankreas, yiyeceklerdeki karbonhidratları, yağları ve proteinleri parçalayan birkaç enzim içeren bir sıvı üretir. Pankreas kanallarla ince barsağa sindirim suyu verir.

Karaciğer. Karaciğer safra adı verilen bir sindirim suyu üretir. Safra kesesi yemekler arasındaki dönemde safrayı depolar. Yemek yenildiğinde, safra kesesindeki safra , safra kesesini ve karaciğeri ince bağırsağa bağlayan safra kanalları yoluyla ince bağırsağa aktarılır. Safra, yiyeceklerdeki yağ ile karışır. Safra asidi yağları bağırsağın sulu içeriklerinde çözer,  yağ molekülleri sindirilir.

İnce bağırsak. İnce bağırsak tarafından üretilen sindirim suyu, sindirimi tamamlamak için pankreas suyu ve safra ile birleşir. Proteinlerin parçalanması  ve nişastaların son sindirim aşaması  kana emilen glikoz molekülleri üretir. İnce bağırsaktaki bakteriler, karbonhidratları sindirmek için gerekli olan bazı enzimleri üretir.

Sindirilmiş gıda moleküllerine ne olur?

İnce bağırsak çoğu sindirilmiş gıda molekülünün yanı sıra su ve mineralleri emer ve bunları saklama veya daha fazla kimyasal değişim için vücudun diğer bölgelerine iletir. Özelleşmiş hücreler, emilen materyalin bağırsak yüzeyinden kan dolaşımına geçmesine yardımcı olur. Kan dolaşımı basit şekerler, amino asitler, gliserol , bazı vitaminler ve karaciğer tuzlarını taşır. Lenfatik sistem,( lenf adı verilen bir sıvıyı ve beyaz kan hücrelerini taşıyan  damar ağı)  yağ asitlerini ve vitaminleri emer.

Sindirim süreci nasıl kontrol edilir?

Hormon ve sinir regülatörleri sindirim sürecini kontrol eder.

Hormon Regülatörleri

Midenin ve ince bağırsağın içindeki hücreler sindirim sisteminin işlevlerini kontrol eden hormonlar üretir ve salgılarlar. Bu hormonlar sindirim suları üretimini teşvik eder ve iştahı düzenler.

Sinir Regülatörleri

İki tip sinir sindirim sisteminin etkisini kontrol etmeye yardımcı olur: dışsal sinirler ve iç sinirler.

Ekstrensek veya dış sinirler, sindirim organlarını beyine ve omuriliğe bağlar. Bu sinirler, besinlerin sindirilmesinin gerekip gerekmediğine bağlı olarak, gastrointestinal kanalın kas tabakasının ya kasılmasına ya da gevşemesine neden olan kimyasal maddeleri serbest bırakır. Gastrointestinal kanalın içindeki içsel sinirler, yiyecekler içi boş organların duvarlarını gerdiğinde tetiklenir. Sinirler, yiyecek hareketini ve sindirim suları üretimini hızlandıran veya geciktiren birçok farklı madde salgılar.

Kaynak:

https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/digestive-system-how-it-works

Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol